Διεύθυνση: Τσαριτσάνη -40200
Τηλέφωνο:2493081206
Fax: 2493081206
mail@1nip-tsarits.lar.sh.gr

 Τσαριτσάνη

Ο ιστορικός οικισμός της Τσαριτσάνης ανήκει στην Επαρχία Ελασσόνας, είναι ανεξάρτητη κοινότητα, απέχει από την Ελασσόνα 4 χλμ. και είναι χτισμένη σε υψόμετρο 320 μ.

Περί της ονομασίας του χωριού λέγονται τα εξής:

α) ότι το όνομα δόθηκε προς τιμήν της συζύγου κάποιου σλάβου στρατηγού, που τη λέγανε Τσαρίτσα, η οποία απεβίωσε και ετάφη στο χωριό, και

β) ότι έχει να κάνει με τη στρατηγική της θέση (υπήνεμη, περιβάλλεται από τρεις πλευρές από βουνά, τριγύρω δάση και άφθονα νερά), και οι Σλάβοι (που την είχαν έδρα στρατιωτικών δυνάμεων) την ονόμασαν Τσαρ-τζαν, δηλαδή, πόλη Τσάρων - Βασιλική πόλη.

Ο εύφορος κάμπος της Τσαριτσάνης παράγει δημητριακά, καπνά και κηπευτικά, ενώ η ανεπτυγμένη αμπελοκαλλιέργεια δίνει εξαιρετικής ποιότητας κρασί και τσίπουρο, χωρίς βέβαια να λείπει και η ανεπτυγμένη κτηνοτροφία. Φυσικά, όλα αυτά τα προϊόντα γίνονται ανάρπαστα από ντόπιους και ξένους που σπεύδουν να τα γευτούν και να τα προμηθευτούν

Ιστορία

Μετά την κατάκτηση από τους Τούρκους, το όνομα άλλαξε σε "Καλίσαλη", δηλαδή, πόλη των εκκλησιών. Αυτή η ονομασία όμως αγνοήθηκε από τους κατοίκους και την ιστορία, χρησιμοποιήθηκε μόνο στα επίσημα Τουρκικά έγγραφα της εποχής.

Η Τσαριτσάνη κτίστηκε από Έλληνες προ αμνημονεύτων ετών. Εικάζεται, από πρόχειρες ανασκαφές, ότι η αρχαία Γυρτώνη - Ηλώνη - Όθρη (την αναφέρει ο Όμηρος), ήταν χτισμένη στον βόρειο και πάνω από την Τσαριτσάνη λόφο, τον γνωστό ως "Τρανό Αηλιά". Στα ελληνιστικά χρόνια αναφέρεται ως Λειβώνη.

  

Η ανάπτυξη του χωριού κορυφώθηκε τον 18ο αι., χάρη στα ανάρπαστα στις ευρωπαϊκές αγορές της εποχής προϊόντα της ντόπιας βιοτεχνίας: βαφή νημάτων και ύφανση μεταξωτών και βαμβακερών υφασμάτων. Αυτή η άνθηση του εμπορίου οδήγησε τους κατοίκους της σε ταξίδια στα Βαλκάνια και στην Ευρώπη. Εκεί, δέχτηκαν επιρροές από τον Διαφωτισμό, με αποτέλεσμα οι ιδέες του να διδαχτούν από τους δασκάλους της Τσαριτσάνης (και μετέπειτα διδασκάλους του Γένους): Κωνσταντίνο Κούμα, Ιωάννη Πέζαρο και Κωνσταντίνο Οικονόμου εξ Οικονόμων.

Δυστυχώς, το έτος 1813 ενέσκηψε στην Τσαριτσάνη και σε όλη την επαρχία επιδημία πανώλης, με αποτέλεσμα την ερήμωση του χωριού. Μια περιγραφή της τότε κατάστασης μας δίνει το τοπικό θρηνώδες άσμα:

"Σ' όλο τον κόσμο ξαστεριά, σ' όλο τον κόσμο ήλιος,

μόν' στην καημένη Τσαρίτσανη, καπνός κι αντάρα βγαίνει.. ..".

Φυσικά, το αθάνατο χωριό δε σταμάτησε να αγωνίζεται. Το όνομα του Τσαριτσανιώτη αγωνιστή Πούλιου Ταμπάκη, είναι στενά δεμένο με τον αγώνα του 1821. Ακόμη, είναι γνωστό ότι πολλοί Τσαριτσανιώτες αγωνιστές πολέμησαν με τον Ιερό Λόχο του Αλέξανδρου Υψηλάντη στη μάχη του Δραγατσανίου, στο Ιάσιο της Ρουμανίας το Φλεβάρη του 1821. Επίσης, ένας από τους ήρωες της Β' Εξόδου του Μεσολογγίου του 1826, ο Επίσκοπος Ρωγών Ιωσήφ (που ανατίναξε το φρούριο του ανεμόμυλου), γεννήθηκε στην Τσαριτσάνη και ήταν μαθητής του Κωνσταντίνου Κούμα.

Η Τσαριτσάνη, που την εποχή της Σλαβικής ευημερίας ονομαζόταν "Αλτίν Τσαρίτσανη" (δηλαδή χρυσή Τσαριτσάνη), άρχισε να υποσκελίζεται μετά το 1881 και την απελευθέρωση της Θεσσαλίας, διότι οι Τούρκοι για να επιβλέπουν τα Ελληνοτουρκικά σύνορα στη Μελούνα, είχαν ανάγκη στρατιωτικών δυνάμεων, τις οποίες εγκατέστησαν στην Ελασσόνα (έδρα τότε του 66ου Τουρκικού συντάγματος πεζικού). Την Ελασσόνα επίσης όρισαν ως έδρα Καϊμακάμη (δηλαδή Έπαρχου), η οποία αν και είχε παντός είδους δημόσιες υπηρεσίες, είχε ελάχιστο Ελληνικό και χριστιανικό πληθυσμό (σε αντίθεση με την τότε Τσαριτσάνη, που είχε 5.000 Έλληνες χριστιανούς κατοίκους και ήταν έδρα μητρόπολης ως το 1915).

Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, τον Αύγουστο του 1942, μια ντουζίνα παλικάρια της Τσαριτσάνης ίδρυσαν την πρώτη ομάδα ανταρτών του ΕΛΑΣ Ολύμπου, που οδήγησε στην εξάπλωση και ανάπτυξη του κινήματος της Εθνικής Αντίστασης.

            Στην παρακμή του χωριού συνετέλεσαν πολλά: οι επιδρομές των Αλβανών Γκέγκηδων το 1878, η καταστροφική πλημμύρα το 1883, καθώς και η διπλή καταστροφή (1943 και 1944) του χωριού από τα Ιταλικά και Γερμανικά στρατεύματα.

Αξιοθέατα

Ο απαιτητικός επισκέπτης αρχικά θα περιηγηθεί στους ναούς του χωριού: τον πρώην μητροπολιτικό ναό των Εισοδίων της Θεοτόκου (τρίκλιτη ξυλόστεγη βασιλική), το ναό των Αγίων Ταξιαρχών (1656), το ναό του Αγίου Παντελεήμονος (1702) και το ναό των Αγίων Αναργύρων (1761).

               

Ξεχωριστή αναφορά πρέπει να γίνει στο ναό του Αγίου Νικολάου (1675), μιας και εντός του βρίσκονται έργα θαυμαστά: η πελώρια σύνθεση "η ρίζα του Ιεσσαί", που περιλαμβάνει 90 ολόσωμες μορφές, εκ των οποίων οι 12 είναι αρχαίοι έλληνες φιλόσοφοι (κάτι πολύ σπάνιο, αφού σε πανελλήνια κλίμακα το συναντάμε μόνο εδώ, στη μονή Φιλανθρωπινών στο νησάκι Ιωαννίνων και στην Τράπεζα της Μονής Μεγίστης Λαύρας στο Άγιο Όρος). Πολύ μεγάλη εντύπωση κάνει και η σύνθεση "ο καιρός του χρόνου" (1753) γεμάτη νόημα και αλήθεια για τη μοίρα του ανθρώπου, καθώς και αινιγματική σύνθεση "ο ζωδιακός κύκλος". Ο πατέρας Αλέξανδρος, υπεύθυνος του ναού και βαθύς γνώστης του, πρόθυμα ξεναγεί κάθε ευλαβή επισκέπτη και προσκυνητή στα μονοπάτια της ιστορίας αυτού του ξεχωριστού μνημείου.

Μέσα στο χωριό επίσης, δίπλα στο ναό της Παναγίας σώζεται το πυργόσπιτο του Μάμτζιου, μοναδικό πλέον δείγμα της θαυμάσιας τοπικής αρχιτεκτονικής (τα άλλα δύο πυργόσπιτα, του Ραματά και του Κουρμαχάζου - Χατζηαλεξίου, έχουν καταστραφεί). Τα πυργόσπιτα είχαν φτιαχτεί για να προστατεύουν τους κατοίκους από τις επιδρομές των Σλάβων, των ληστών και των Γκέγκηδων (στίφη Αλβανών που κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας ακολουθούσαν τα Τούρκικα στρατεύματα, ληστεύοντας και καταστρέφοντας ότι απέμενε από το πέρασμα των Τούρκων). Εκεί κοντά βρίσκεται και το τριώροφο καλλιμάρμαρο γυμνάσιο (1910), που ονομάστηκε Οικονόμειος Σχολή. Ήταν το μοναδικό πρότυπο γυμνάσιο του κράτους στην επαρχία Ελασσόνας ως το 1943 (χρονιά που τα στρατεύματα κατοχής το πυρπόλησαν μαζί με το υπόλοιπο χωριό). Στο υπόγειο του σχολείου είχε μεταφερθεί εκείνη την περίοδο το σύνολο της αρχαιολογικής συλλογής της Ελασσόνας για να προστατευθεί. Κατά την πυρπόληση θάφτηκε κάτω από τα χαλάσματα. Το κτίριο ανοικοδομήθηκε το 1956 με δωρεές ομογενών της Αμερικής για να επαναλειτουργήσει ως σχολείο.

Ο περιηγητής - φυσιολάτρης πριν ξεκινήσει για τα εκτός του χωριού αξιοθέατα (και αφού ανέβει στο λόφο του Προφήτη Ηλία για θέα και ευεξία), θα πρέπει να κάνει μία στάση στον ιστορικό και υπερ-αιωνόβιο πλάτανο της πλατείας, για να απολαύσει τη δροσιά του και το γάργαρο νερό της πηγής (υπάρχει και η σχετική φράση των ντόπιων: "Διάρα και στον πλάτανο...").

Η εκτός του χωριού ξενάγηση ξεκινάει από την κοντινότερη μονή, του Αγίου Αθανασίου (1612). Η παράδοση λέει ότι ήταν μετόχι της Ιεράς Μονής Αγίου Δημητρίου (Βαλέτσικο). Το Σεπτέμβρη του 1823 οι Τούρκοι χάλασαν τη μονή του Αγίου Αθανασίου, η οποία είχε 5 πατώματα και ήταν σκεπασμένη με μολύβι, το οποίο μετέφεραν στον Τύρναβο και σκέπασαν τα εκεί τζαμιά. Η μονή πυρπολήθηκε από τους Αλβανούς Γκέγκηδες το 1878. Κατά την Κατοχή λειτούργησε ως στρατηγείο αντιστασιακών δυνάμεων. Παραπλεύρως της μονής υπάρχει, σε σχετικά κρυφό και ανύποπτο σημείο, το παρεκκλήσι του Αγίου Αντωνίου (1748), το οποίο θεωρείται από τους ντόπιους θαυματουργό και έχει πολύ όμορφες τοιχογραφίες. Μπροστά στη μονή υπάρχει μεγάλο άλσος με νερά και αιωνόβια ελαιόδεντρα, ιδανικό για εκδρομή και περίπατο, που οι ντόπιοι το τιμούν ιδιαίτερα την πρωτομαγιά με γλέντια, χορούς και φαγοπότια.

Η επόμενη μονή είναι του Αγίου Δημητρίου (Βαλέτσικο), σε ειδυλλιακή τοποθεσία ΒΑ της Τσαριτσάνης. Λέγεται ότι χτίστηκε από ηγεμόνα ή στρατηγό Σλάβο και τη σύζυγό του (που έμεναν στην Τσαριτσάνη), όταν με τη βοήθεια της σεπτής εικόνας του Αγίου Δημητρίου θεραπεύτηκε ο γιος τους (στα Σλαβικά Βαλέτσικο σημαίνει "μικρό παιδί"). Η μονή σύμφωνα με την παράδοση είχε 70 καλόγερους και 40 δωμάτια. Παραπλεύρως της υπάρχει παρεκκλήσι του Αγίου Χαραλάμπους με θαυμάσιες εικόνες. Η παράδοση μας μιλά και για το θαύμα με τον έφιππο Άγιο Δημήτριο, το οποίο συνέβη στις 6/11/1904, και ανάγκασε τους Τούρκους στρατιώτες να φύγουν για πάντα από τη μονή (υπήρχε στρατιωτικό φυλάκιο λόγω κλεφτών και ανταρτών). Η μαγευτική θέα, το δροσερό κλίμα, τα νερά και το δάσος συγκεντρώνουν πολλούς επισκέπτες, ντόπιους και ξένους.

Σε εντυπωσιακή θέση βρίσκεται το παρεκκλήσι της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, στα βόρεια της Τσαριτσάνης στη θέση Σμίξη, πάνω σε βράχο κωνοειδή σαν των Μετεώρων, που προσφέρει καταπληκτική θέα. Για την άνετη πρόσβαση των επισκεπτών έχει κτιστεί σκάλα στη δεξιά πλαγιά του βράχου.

Στα ΒΑ της Τσαριτσάνης και στα μέσα της διαδρομής προς την Ελασσόνα βρίσκεται σκαρφαλωμένο πάνω στα βράχια του λόφου το εκκλησάκι της Αγίας Μαρίνας, το οποίο είναι χτισμένο σε στόμιο σπηλαίου. Για τη διευκόλυνση των επισκεπτών έχει κατασκευαστεί πέτρινη σκάλα.

Για τους θαρραλέους και με ικανότητες ορειβασίας, το ύψους 800 μ. βουνό Μενεξές (Τσούκα), από όπου διέρχεται η νέα εθνική οδός Λάρισας - Κοζάνης, προσφέρει πανέμορφη πανοραμική θέα που αποζημιώνει με το παραπάνω τον αναρριχητή που θα το αποτολμήσει.

Οι εκδηλώσεις του χωριού προσελκύουν πλήθη ντόπιων και ξένων, οι οποίοι καταφτάνουν την Κυριακή της Ορθοδοξίας στο Ναό της Παναγίας, όπου τιμάται ο διδάσκαλός του Γένους Κωνσταντίνος Οικονόμου εξ Οικονόμων και γίνεται έκθεση κειμηλίων του. Ανάλογες εκδηλώσεις, με παραδοσιακά χορευτικά συγκροτήματα και ορχήστρες, συνοδεύουν και τη γιορτή του Αγίου Αθανασίου (18 Ιανουαρίου), καθώς επίσης τις απόκριες και το Πάσχα.Τις πληροφορίες πήραμε από την http://www.elassona.com.gr/οσελίδα

Μετά την κατάκτηση από τους Τούρκους, το όνομα άλλαξε σε "Καλίσαλη", δηλαδή, πόλη των εκκλησιών. Αυτή η ονομασία όμως αγνοήθηκε από τους κατοίκους και την ιστορία, χρησιμοποιήθηκε μόνο στα επίσημα Τουρκικά έγγραφα της εποχής.

Αν θέλετε να ΄ρθείτε στο νηπιαγωγείο μας, ακολουθείτε τη διαδρομή Λάρισα -Ελασσόνα,στρίβετε στη διασταύρωση για Τσαριτσάνη και ακολουθείτε τη διαδρομή που βλέπετε στην εικόνα. Ελπίζω οι οδηγίες να σας βοηθήσουν.

Δεν ξεχνάμε! Συμμετέχουμε! Τιμούμε αυτούς που αγωνίστηκαν.

Επέτειος της εξέγερσης των φοιτητών στο πολυτεχνείο, στις 17 Νοέμβρη του 1973. Σαράντα δύο χρόνια μετά οι μνήμες ξυπνούν. Λίγα λουλούδια ως ελάχιστος φόρος τιμής σ΄αυτούς που έχασαν τη ζωή τους, με το σύνθημα <<Ψωμί, Παιδεία, Ελευθερία>>. Επίκαιρο ακόμα και σήμερα. Ας τους μιμηθούμε και ας αγωνιστούμε όλοι μαζί για  τις ίδιες αξίες.

 Η χρονιά ξεκινά, όπως κάθε χρόνο, με τον αγιασμό στις 11 Σεπτέμβρη 2015.
Καινούρια νήπια, νέες αγωνίες, αλλά και προσδοκίες. Όλοι ήταν εκεί μαθητές, γονείς, εκπαιδευτικοί, ιερέας, σύμβουλοι. Ευχή, να είναι μία καλή χρονιά για όλους.
Η πρώτη γνωριμία με τους φίλους και τις νηπιαγωγούς. Ενημέρωση των γονέων για τη λειτουργία του Νηπιαγωγείου.

 


 Εδώ το ταξίδι ξεκινά. Άποψη του κτιρίου που στεγάζεται το Νηπιαγωγείο Τσαριτσάνης από ψηλά, με τη βοήθεια της τεχνολογίας και μέσο το google earth. Μια εφαρμογή που μας επιτρέπει να ταξιδεύουμε.
     Φέτος το κτίριο ανακαινίστηκε,   και είναι έτοιμο να δεχτεί τα παιδιά που θα φοιτήσουν για το σχολικό έτος 2015-16.